Kondensatorlar elektrik üpjünçiliginde möhüm rol oýnaýar, esasan çykyş naprýaženiýesini ýumşatmak we elektrik şowhunyny süzmek üçin ulanylýar. Elektrik energiýasyny wagtlaýyn saklamak we islegiň ýokarlanmagy wagtynda ony goýbermek arkaly kondensatorlar durnukly we arassa çykyş kuwwatyny saklamaga kömek edýär. Bu funksiýa elektron enjamlaryň işine we uzak möhletli işlemegine päsgel berip biljek naprýaženiýe üýtgemeleriniň we şowhunynyň täsirini azaltmakda möhümdir.
Mundan başga-da, elektrik üpjünçiligindäki kondensatorlar ýük togunyň birden üýtgemegini dolandyrmaga kömek edýär. Enjam has köp elektrik sarp edende, kondensator zerur bolan tok güýjüni ep-esli peseltmezden üpjün edýär we elektrik üpjünçiliginiň yzygiderli bolmagyny üpjün edýär. Bu mümkinçilik, aýratyn hem, duýgur ses enjamlary ýa-da takyk sanly zynjyrlar ýaly durnukly naprýaženiýe möhüm bolan ulgamlarda möhümdir we olary elektrik togunyň näsazlyklary sebäpli mümkin bolan zyýanlardan goraýar.
Mundan başga-da, kommutasiýa energiýa çeşmelerinde kondensatorlar kommutasiýa ýygylyklarynyň dolandyrylmagyna uly goşant goşýarlar we energiýany öwürmek prosesine kömek edýärler. Olaryň bu ýerdäki roly iki taraply: birinjiden, olar zarýady wagtlaýyn saklamak arkaly kommutasiýa geçişlerinde ýitirilýän energiýany azaldýarlar, ikinjiden, olar zynjyrda bökdençlik döredýän päsgelçilikleriň öňüni almak üçin energiýa çeşmesiniň çykyşyny ýumşadýarlar. Bu iki funksiýa diňe bir energiýa çeşmesiniň iş netijeliligini ýokarlandyrman, eýsem, onuň işleýän enjamynyň umumy işini hem ýokarlandyrýar, energiýanyň netijeli we netijeli ulanylmagyny üpjün edýär.
Alýumin elektrolitik kondensatorlaryň näsazlygy elektron zynjyrlara düýpli ýaramaz täsir edip biler. Tehniki hünärmenleriň köpüsi bu alamatlary - çişmegi, himiki syzmalary we hatda uçup giden ýokarky böleklerini gördüler. Olar näsaz bolanda, olary öz içine alýan zynjyrlar indi niýetlenen ýaly işlemeýär - köplenç elektrik üpjünçiligine täsir edýär. Mysal üçin, näsaz kondensator DC elektrik üpjünçiliginiň DC çykyş derejesine täsir edip biler, sebäbi ol pulsasiýa edýän düzedilen naprýaženiýeni niýetlenen ýaly netijeli süzüp bilmeýär. Bu ortaça DC naprýaženiýesiniň peselmegine getirýär we ýükde garaşylýan arassa DC naprýaženiýesinden tapawutlylykda, islenilmeýän tolkun sebäpli degişli üýtgeşik herekete sebäp bolýar. Mysal üçin, aşakda sagdyn çyzykly elektrik üpjünçiligi görkezilýär. Görşüňiz ýaly, çykyş (Ýaşyl çyzyk) örän pes tolkunly deňeşdirme arassa DC naprýaženiýesidir. Tolkun - bu kondensatoryň süzmek ýa-da (tekizlemek) üçin niýetlenen islenilmeýän AC bölegidir. Düzedilen tolkun görnüşiniň ýokarlanýan gyrasynda (gyrmyzy reňkde), kondensator zarýadlanýar. Düşýän gyrada, kondensatorda saklanýan energiýa ýüke ony indiki ýokarlanýan gyra çenli baglamak üçin ýeterlik naprýaženiýe berýär.
Indiki mysal çykyş süzgüji kondensatorynyň näsazlygy bilen şol bir elektrik üpjünçiligini görkezýär. Kondensatoryň ESR (Deňeşdiriji Seriýa Garşylygy) ýokarlanandygy sebäpli, zynjyr indi meýilleşdirilen ýaly işlemeýär. Bu iki zadyň bolmagyna sebäp bolýar. Bu, kondensator bilen yzygiderli birikdirilen goşmaça rezistor ýaly bolýar. Şeýle hem, kondensator plitalarynyň ýüz meýdany netijeli azaldy - kuwwaty azaldýar. Şeýlelik bilen, islenmeýän AC tolkunyny süzmegiň ýerine, şol tolkun fiziki kondensatoryň içinde täze girizilen garşylykly komponentde we netijeli azaldylan kuwwatynda peýda bolýar. Bu bolsa, ýüke garşy talap edilýän ortaça DC derejesinden pes bolan hapa çykyş naprýaženiýesine (Ýaşyl Çyzyk) getirýär. Şeýlelik bilen, düzedilen naprýaženiýe (benewşe reňkde) ýokarlananda, kondensator şol energiýany ýeterlik derejede saklap bilmeýär - şonuň üçin düşýän gyrada çykyş naprýaženiýesi (ýaşyl reňkde) diňe peselen derejä düşýär.
Kondensatory çalşyrmak, adatça, bu meseläni çözýär. Zynjyr ýene-de dizaýn edilen ýaly işläp biler - islenmeýän tolkun naprýaženiýesini süzüp, ýüke arassa DC naprýaženiýesini berip biler. Emma bu gapaklar näme üçin işlemeýär? Munuň öňüni almak üçin näme edip bolýar? Munuň gaýtalanmagynyň öňüni nädip almaly? Birinjiden, elektrolitik kondensatorlaryň ömri çäkli. Alýumin elektrolitik kondensatorlaryň köpüsiniň nominal temperaturasynda, kuwwatyna we naprýaženiýesine baglylykda 1000-10,000 sagat işlemegi kepillendirilýär. 24/7 işleýän elektrik çeşmeleri üçin (meselem, "açyk" düwmesine elektrik berýän enjamlardaky ýaly), bu 42 günden 1 1/2 ýyla çenli bolýar. Umumy ömri elektrik çeşmesiniň aşagyndaky ýüke, kondensatoryň töweregindäki daşky gurşawyň temperaturasyna (iş temperaturasy peselende olar eksponensial taýdan has uzak wagtlap işläp bilerler) we ulanyş sikline (üpjünçiligiň islendik sagat/gün nähili energiýa bilen üpjün edilýändigine) baglydyr. Ýokary iş temperaturasy elektrolitik kondensatorlaryň elektronikada iň köp näsaz bolýan bölekleriň biri bolmagynyň bir sebäbidir.
makala şu ýerden alyndy: https://qr.ae/pCWki4
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 26-njy dekabry